قەدىمقى مىسىرلىقلارنىڭ دۇنياغا قالدۇرۇپ كەتكەن نۇرغۇن يادىكارلىقلىرى ئىچىدە ، مۇمىيالار ئادەمنى ھەممىدىن بەك قىززىقتۇرىدۇ . ئۇلار توغۇرسىدا ئادەمنى ھەيران قالدۇرىدىغان ، شۇنداقلا چۆچىتىدىغان نۇرغۇن ئەپسۇن رىۋايەتلەر تارقىلىپ يۇرمەكتە . قەدىمكى مىسىر فرئەۋن قەبىرسىگە كىرگەن ھەرقانداق ئادەم مەيلى ئۇ كىپەن ئوغۇرىسى بولسۇن ياكى ئارخېئولوگ بولسۇن بىردەك مومىيالاردىكى ئەپسۇننىڭ تەسىرىدە ئىش - ئوقىتى ناھايىتى تىز ۋەيران بولۇشى .ياكى ئۆمۇرلۈك پالەچ بولۇشى ھەتتا شۇھامان ئۆلۈپ كېتىشى مۇمكىن ئىكەن ......... بۇئەپسۇنلار ھەقىقەتەن شۇنداق كاراماتكە ئىگىمۇ ؟ ئۇنداقتا بىز مۇمىيالار دۇنياسىغا كىرىپ ئۇلار ئۈستىدىكى تارىخنىڭ چاڭ- توزاڭلىرى ئاستىدىن ، مۇمىيالار توغۇرسىدىكى ئەپسۇننىڭ ھەقىقى قىياپىتىنى ئېچىپ كۆرەيلى .؛ مەلىكىنىڭ ئەپسۇن توغۇرسىدىكى رىۋايىتى بۇنۇڭدىن 3500 يىل ئىلگىرى مىسىردا ئۆتكەن ئامەنلا ئىسىملىك بىر مەلىكە ئالەمدىن ئۆتكەندىن كىيىن ، ئەينى چاغدىكى مىسىرنىڭ ئۆرۇپ - ئادىتى بويىچە ئۇنىڭ جەسسىتى مومىيا قىلىنىپ نېل دەرياسى يىنىدىكى بىر قەبرىستانلىققا دەپنە قىلنغان ئىكەن . ئۇنىڭ جەسەت ساندۇقىنىڭ ئۈتىگە : << كىمكى بۇساندۇق ئىچىدىكى تىنىچلىققا تەسىر يەتكۈزىدىكەن ئۇچوڭ بالا- قازاغا يولىقىدۇ ...... دەريا سۇيى شۇ ئادەمنى يۇتۇپ كېتىدۇ >> دېگەن بىر جۇملە ئەپسۇن ئويۇلغاننىكەن . ۋاقىتنىڭ ئۆتىشى بىلەن بۇمەلىكە تامامەن ئۇنتۇلۇپ كەتكەننىدى . ئەمما 20 -ئەسىرنىڭ ئالدى ۋە كەينىدە ئامەنلانىڭ جەسەت ساندۇقىدىكى ئەپسۇن ئۆزىنىڭ سېھرى كۈچىنى كۆرسىتىشكە باشلىغان . 1890 - يىلى ئەڭگىلىيىلىك تۆت ياش مىسىرغا كېلىپ مەلىكە ئامەنلا مومىياسىنى سىتىۋالىدۇ شۇنىڭدىن كېيىن قاباھەتلىك چۇش خۇددى سايىگە ئوخشاش بۇ تۆت يىگىتكە چاپلىشىشقا باشلىغان . مەلىكىنىڭ مومىياسى سېتىۋىلىنىپ ئۇزۇن ئۆتمەي تۆت ياشنىڭ ئارىسىدىكى بىرسى قۇملۇقتا سىرلىق ھالدا يوقاپ كەتكەن يەنە بىرسى مىسىردا قوراللىق ھۇجۇمغا ئۇچىراپ ئېغىريارلانغان . قالغان ئىككىسى بولسا يەنىلا بۇ مومىيانى ئەنگىلىيەگە يۆتكەپ ئاپارغاندىن كىيىن ئۇلارنىمۇ ناھايىتى تىز نەس بىسىپ ۋەيران بولغان . كىيىن بۇمومۇيانى مىسىر مەدەنىيىتىگە قىززىقىدىغان بىر سودىگەر سىتىۋالغان لىكىن ئۇزۇن ئۆتمەيلا بۇسودىگەر ماشىنا ۋەقەسىگە ئۇچىرىغان . ئۇ سودىگەرنىڭ داچىسى ناھايىتى غەلىتە تۇيۇقسىز يۇزبەرگەن ئوت ئاپىتىدە كۆيۇپ كەتكەن . ئاخىرى قاتتىق ۋەھىمىدە قالغان بۇسودىگەر ئەپسۇن پۇتۇلگەن بۇ مومىيانى بۈيۈك بېرتانىيە مۇزېيىغا بېرىۋەتكەن . ھالبۇكى مۇمىيانى مۇزېيخانىغا ئاپارغان ئىككى ئىشچىمۇ ئۇزۇن ئۆتمەي سىرلىق ھالدا ئۆلۈپ كەتكەن مەلۇم بىر گىزىتخاننىك مۇخپىرى بۇمومىيانى بىرنەچچە پارچە رەسىمگە تاتقان سۇرئەتلەر ئارسىدىكى بىرپارچە سۇرئەتتە قورقۇنۇشلۇق ئادەمنىڭ چىرايى چىقىپ قالغان . كۆپ كۈلپەتلەرنى تارتقان مۇزېيخانا بۇ قاباھەتلىك چۇشتىن قۇتۇلۇش ئۇچۇن مەلىكىنىڭ بۇ مومىياسىنى بىر شەخسى مەدىنى يادىكارلىقلارنى يىغىپ ساقلىغۇچىغا سېتىۋەتكەن . بۇ مەدەنىي يادىكارلىقلارنى يىغىپ ساقلىغۇچى دەرھال ئەينى ۋاقىتتىكى ياۋرۇپادىكى داڭلىق ئايال باخشى پۇلاۋازىچ خانىمنى بۇسىرلىق ئەپسۇننى يىشىشكە تەكلىپ قىلغان ئۇزۇنغا سوزۇلغان ئەپسۇن يىشىش مۇراسسىمىدىن كېيىن پۇلاۋازىچ خانىم : <<مەلىگە ئامەنلانىڭ تىنىدە كىشىنى چۆچىتىدىغان رەزىللىكنىڭ بارلىقىنى ھەم بۇئەپسۇننى يىشىشقا ھەرقاندا ق ئادەمنىڭ ئامالى يوقلىقىنى ئېيتىپ ھەمدە بۇسىرلىق مومىيانى تىزدىن قولدىن چىقىرۋىتىشنى ئىيتقان . شۇ تەرەقىسىدە مەلىكە ئامەنلانىڭ مومىياسى ئون نەچچە يىل ئايلىنىپ يۇگەندىن كېيىن ، ئەپسۇنغا ئانچە ئىشەنمەيدىغان بىر ئامىركىلىق ئارخېئولوگ يۇقىرى باھادا بۇمومىيانى سېتىۋالغان ۋە ئۇنى نىيو- يورك شەھرىگەئورۇنلاشتۇرماقچى بولغان . 1912 -يىلى ئاپىرىلدا مەلىكە ئامەنلانىڭ سىرلىق ئەپسۇن بىلەن ئورالغان جەسەت ساندۇقى ئەينى زاماندىكى كېمىسازلىق ساھەسىنى زىل - زىلىگە سالغان غايەت چوڭ پاراخوت بىلەن يۆتكەلگەن . مانا بۇ چوڭ پاراخوت دەل ھەممىمىزگە تونۇشلۇق << تىتانىك >> دۇر . مەلىكە ئامەنلارنىڭ سىرلىق ئەپسۇن بىلەن ئورالغان جەسەت ساندۇقى ئەنە ئاشۇ غايەت زور پاراخۇت << تىتانىك>> نى مۇز دېڭىزىغا مەڭگۇلۈك غەرىق قىلىۋەتكەن . بىلىم - كۈچ كىتاۋىدىن ئېلىندى
